ปัญหาที่เจอบ่อยเวลาพาผู้โดยสารต่างชาติไปกินอาหารเหนือ ไม่ใช่ว่าเขาไม่ชอบ แต่คือสั่งผิดตัวแล้วเข็ดไปทั้งทริป อาหารเหนือมีทั้งเมนูที่อ่อนโยนมากและเมนูที่เผ็ดจนคนไทยเองยังต้องตั้งสติ ถ้ารู้ว่าอันไหนเป็นอันไหนตั้งแต่แรก มื้อนั้นจะจบสวย
เมนูที่สั่งได้แทบไม่ต้องกังวล
ข้าวซอย เป็นตัวเปิดที่ดีที่สุด เส้นไข่ในน้ำแกงกะทิผสมเครื่องแกง รสออกหวานมันมากกว่าเผ็ด ความเผ็ดจริง ๆ อยู่ที่พริกผัดน้ำมันที่เสิร์ฟแยกมาข้าง ๆ ถ้าไม่ใส่ก็แทบไม่เผ็ดเลย เครื่องเคียงคือหอมแดง ผักกาดดอง และมะนาว ซึ่งใส่แล้วรสจะกลมขึ้นมาก
ไส้อั่ว ไส้กรอกหมูผสมเครื่องสมุนไพร กลิ่นตะไคร้กับใบมะกรูดเด่น เผ็ดน้อยถึงกลาง ๆ ขึ้นกับร้าน คนที่ไม่เคยกินอาหารไทยมาก่อนมักชอบตัวนี้เพราะหน้าตาคุ้นเคยเหมือนไส้กรอก
แกงฮังเล แกงหมูสูตรอิทธิพลพม่า รสออกหวานเปรี้ยวจากมะขามและขิง ไม่เผ็ด เนื้อหมูเปื่อยนุ่ม เข้ากับข้าวสวยหรือข้าวเหนียวได้ทั้งคู่
แคบหมู หนังหมูทอดกรอบ ไม่มีความเผ็ดเลย ใช้เป็นของกินเล่นระหว่างรออาหารได้ดี
ข้าวเหนียว กินด้วยมือ ปั้นเป็นก้อนเล็ก ๆ แล้วจิ้ม เป็นส่วนที่ผู้โดยสารต่างชาติมักสนุกที่สุดเพราะได้ลองวิธีกินแบบใหม่
เมนูที่ต้องเตือนก่อนสั่ง
น้ำพริกหนุ่ม หน้าตาดูไม่มีพิษภัย สีเขียวอ่อน มาคู่กับผักต้มและแคบหมู แต่ความเผ็ดขึ้นกับพริกหนุ่มล็อตนั้นล้วน ๆ บางร้านอ่อนมาก บางร้านแรงจนน้ำตาไหล ให้ชิมปลายช้อนก่อนเสมอ
ลาบเหนือ ต่างจากลาบอีสานที่คนส่วนใหญ่รู้จัก ลาบเหนือใช้พริกลาบซึ่งเป็นเครื่องเทศคั่วบด รสซับซ้อนและเผ็ดร้อนแบบสะสม กินคำแรกอาจเฉย ๆ แต่คำที่ห้าจะรู้ตัว ไม่ใช่เมนูสำหรับคนที่กินเผ็ดไม่ได้
ยำและส้าต่าง ๆ เผ็ดเป็นค่าเริ่มต้น ถ้าอยากลองให้บอกร้านตั้งแต่สั่ง
พูดยังไงให้ร้านเข้าใจ
ประโยคที่ใช้ได้ผลจริงคือ “ไม่เผ็ดนะครับ” หรือ “เผ็ดน้อย ๆ” แต่ต้องเข้าใจว่าคำว่าเผ็ดน้อยของแต่ละร้านไม่เท่ากัน ถ้าอยากชัวร์ให้บอกว่า “ไม่ใส่พริกเลย” ซึ่งตรงกว่าและร้านทำตามได้ง่ายกว่า
บางเมนูปรับความเผ็ดไม่ได้เพราะเครื่องแกงผสมมาตั้งแต่ต้น เช่น แกงที่เคี่ยวไว้แล้ว กรณีนี้ร้านจะบอกเอง ให้เปลี่ยนเมนูแทนที่จะฝืน
เรื่องที่คนมักไม่ได้ถาม แต่ควรถาม
ผู้โดยสารที่กินมังสวิรัติควรรู้ว่าอาหารเหนือหลายอย่างใส่กะปิหรือน้ำปลาเป็นฐานรส ซึ่งไม่ใช่มังสวิรัติแม้จะไม่มีเนื้อสัตว์ให้เห็น คำที่ควรใช้คือถามตรง ๆ ว่าใส่กะปิหรือน้ำปลาไหม ไม่ใช่แค่บอกว่าไม่กินเนื้อ
ส่วนผู้โดยสารมุสลิม ร้านอาหารเหนือทั่วไปใช้หมูเป็นวัตถุดิบหลักเกือบทุกเมนู การหาร้านฮาลาลจึงต้องวางแผนล่วงหน้า ไม่ใช่ตัดสินใจหน้างาน แจ้งมาก่อนได้ทุกครั้ง
ลำดับการสั่งที่มักไปได้สวย
เริ่มด้วยข้าวซอยหนึ่งชาม ไส้อั่วหนึ่งจาน แคบหมูหนึ่งถุง แล้วค่อยดูว่าคนในกลุ่มรับได้แค่ไหน ถ้าไปได้ดีค่อยเพิ่มน้ำพริกหนุ่มหรือลาบในมื้อถัดไป การสั่งของเผ็ดตั้งแต่จานแรกคือวิธีที่เร็วที่สุดที่จะทำให้คนหนึ่งในกลุ่มไม่กล้ากินอะไรอีกเลยทั้งทริป